Pocztówki, które ocaliły pamięć i pozdrowienia sprzed stu lat

Był czas, gdy kilka zdań zapisanych na niewielkiej kartce znaczyło więcej niż dziesiątki wiadomości wysłanych jednym kliknięciem. Pocztówki wędrowały po całym kraju i świecie – z wakacji, z okazji świąt, imienin, urodzin, a czasem po prostu po to, by dać komuś znać: „Pamiętam o Tobie”. Często zdobiły je piękne życzenia, serdeczne pozdrowienia i rymowane wierszyki, które wywoływały uśmiech i wzruszenie. Każda kartka była wyjątkowa, bo niosła ze sobą nie tylko obraz miejsca, ale przede wszystkim emocje zapisane odręcznym pismem. Dziś ta piękna tradycja powoli odchodzi w zapomnienie. Coraz rzadziej wysyłamy pocztówki, jeszcze rzadziej je zachowujemy. A przecież każda z nich zachowała cząstkę historii – nie tylko rodzinnej, ale także tej, która opowiada o codziennym życiu sprzed wielu dziesięcioleci.

Jedno wakacyjne popołudnie spędziliśmy u pani Teresy Radomskiej, która pokazała nam niezwykłą rodzinną kolekcję pocztówek. Większość z nich ma ponad sto lat. Każda kartka opowiada własną historię. Obok malowniczych ilustracji kryją się krótkie wiadomości o rodzinnych wydarzeniach, podróżach, tęsknocie czy codziennych troskach. Uwagę przyciąga staranne pismo i niezwykła dbałość o słowo – w kilku zdaniach potrafiono zawrzeć więcej ciepła niż dziś w długich internetowych rozmowach. Są nawet kartki, które dotarły do adresata, choć nadawca nie wpisał dokładnego adresu. Przeglądając ten niezwykły zbiór, trudno nie odnieść wrażenia, że wraz z pocztówkami minęła także pewna epoka – czas, gdy ludzie mieli więcej cierpliwości, więcej uważności i potrafili wyrażać uczucia kilkoma prostymi, ale płynącymi prosto z serca słowami.

W liczącej ponad sto egzemplarzy kolekcji dominują pocztówki z polskich miast – Zakopanego, Krakowa, Warszawy, Wieliczki czy Kalisza. Nie brakuje jednak kartek wysłanych z zagranicy – z Madery, Barcelony, Palermo, a nawet z Rosji. Obok widokówek przedstawiających ulice i zabytki znajdują się romantyczne kartki z motywami kwiatowymi, zakochanych par czy te wysyłane z okazji imienin czy świąt.

Niektóre z nich są prawdziwymi perełkami. Wśród najstarszych znajduje się pocztówka z Rosji z 1900 roku oraz kartka z Madery z 1910 roku. Wyjątkową wartość historyczną mają także widokówki przedstawiające Wieliczkę z 1914 roku, Kraków z 1917 roku czy zniszczony podczas I wojny światowej Kalisz. Mimo upływu ponad wieku większość zachowała się w znakomitym stanie i pozwala zobaczyć miasta takimi, jak wyglądały na początku XX wieku.

Prawdziwym skarbem tej kolekcji są jednak wiadomości zapisane na odwrocie kartek. To właśnie one pozwalają zajrzeć do świata sprzed ponad wieku.

„Z powinszowaniem imienin. W Twoje życie niech dokoła przyszłość zawsze sieje, bądź szczęśliwa i wesoła, niechaj nigdy nie zawieje wiatr, co niszczy gmach marzenia. Niech wszystkie Twe życzenia w rzeczywistość Bóg zmienia. Życzliwa Marta.”

Na innej kartce czytamy:

„Pani Kaziutko! Po opuszczeniu Żyrardowa czuję się niezbyt dobrze, pozostają wspomnienia z zabawy w Domu Ludowym, a tym więcej utrwala się w pamięci miły Kociak. Pa! Ukłony dla całego domeczku przesyła Tadeuszek.”

Cały materiał znajduje się w bieżącym wydaniu ŻŻ.